خواجه عمر خیام نیشابوری، ریاضیدان، منجم و فیلسوف بزرگ قرن پنجم هجری (حدود ۱۰۴۸ تا ۱۱۳۱ میلادی). اهل نیشابور بود و در دوره سلجوقی میزیست.
خیام بیشتر عمرش رو در نیشابور و اصفهان گذروند. او در جوانی به عنوان ریاضیدان و منجم دربار سلجوقی درآمد و حتی تقویم جلالی رو تنظیم کرد که دقیقترین تقویم خورشیدی تاریخه! اما در عین حال، به خاطر نگاه انتقادیاش به مسائل دینی و اجتماعی، همزمان با شهرت، با انتقادهایی هم روبرو شد.
آثار مهم:
-دیوان رباعیات: معروفترین اثرش که پر از تفکر، شک و جستجوی حقیقته.
-رساله در اثبات وجوب الواجب: کتابی فلسفی درباره وجود خدا.
- رساله در بیان محالهای هندسی: در زمینه ریاضیات.
- کتاب الجبر و المقابله: در ریاضیات (البته این اثر بیشتر به خوارزمی نسبت داده میشه، اما خیام هم در این زمینه کار کرده).
خیام رو بیشتر به خاطر رباعیاتش میشناسیم که پر از عمق، طنز تلخ و نگاه آزاداندیشانهست. 